:: Στοιχεία για το "Πίνδος" :: Οικιστική οργάνωση

Επιλογές
Είσοδος Χρηστών
Όνομα Χρήστη:
Κωδικός:

Αν δεν είστε εγγεγραμμένος χρήστης στην εφαρμογή διαχείρισης έργων, επιλέξτε εδώ για να εγγραφείτε.

Δελτίο Ενημέρωσης

Εισάγετε το e-mail σας, παρακάτω, ώστε να εγγραφείτε και να λαμβάνετε το περιοδικό δελτίο ενημέρωσης του "Πίνδος".

E-mail:
ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ (ΑΝΚΟ Α.Ε.)

Η διάρθρωση του οικιστικού δικτύου ανά Περιφέρεια που εμπίπτει στην περιοχή εφαρμογής του Προγράμματος είναι η ακόλουθη:

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

Στη Δυτική Μακεδονία η διάρθρωση του οικιστικού δικτύου έχει διαμορφωθεί σε συνάρτηση με τη χωρική διάρθρωση των παραγωγικών δραστηριοτήτων.

Η Κοζάνη, έδρα της περιφερειακής διοίκησης και της νομαρχιακής αυτοδιοίκησης, λειτουργεί ως κέντρο πρώτου επιπέδου. Κατά την τελευταία δεκαετία, εξ αιτίας των σημαντικών πολιτικών και γεωγραφικών ανακατατάξεων στην ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων, τείνει να αποκτήσει και χαρακτήρα εμπορικού κόμβου.

Στα κέντρα δεύτερου επιπέδου περιλαμβάνονται οι πρωτεύουσες των υπόλοιπων τριών νομών (Καστοριά, Γρεβενά και Φλώρινα), αλλά και η Πτολεμαϊδα.

Το δίπολο Κοζάνης – Πτολεμαΐδας δημιουργεί μεγάλες εξαρτήσεις των οικισμών δεδομένου ότι αποτελεί κέντρο διοίκησης, κοινωνικού εξοπλισμού και παραγωγής για το σύνολο της Δυτικής Μακεδονίας. Οι υπόλοιπες πρωτεύουσες των Νομών (Καστοριά, Φλώρινα, Γρεβενά) λειτουργούν συμπληρωματικά ως προς το δίπολο αυτό.

Μικρότερης έντασης εξαρτήσεις που αφορούν κυρίως την παραγωγή, κατευθύνονται προς τον άξονα Καστοριά - Άργος Ορεστικό - Σιάτιστα, λόγω της παραδοσιακά ανεπτυγμένης στην περιοχή δραστηριότητας της επεξεργασίας της γούνας.

Παράλληλα, οι πόλεις της Καστοριάς και της Σιάτιστας, εκτός από τη γούνα, έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον λόγω της αξιόλογης αρχιτεκτονικής κληρονομιάς που διαθέτουν.

Σημαντικοί τοπικοί πόλοι είναι επίσης οι οικισμοί των Σερβίων, του Αμυνταίου (οικισμός 3ου επιπέδου), της Δεσκάτης (οικιστικό και παραγωγικό (αγροτικό) κέντρο στο Νομό Γρεβενών) και σε μικότερο βαθμό το Βελβεντό (εξυπηρετήσεις τοπικής σημασίας), η Αιανή (κέντρο 4ου επιπέδου σύμφωνα με την παλαιότερη κατάταξη του ΥΧΟΠ, που κατατάσσεται πλέον στο 3ο επίπεδο), δίπολο Νεάπολη - Τσοτύλι (συγκέντρωση πληθώρα υποδομών και δημοσίων υπηρεσιών, που θα μπορούσε να ενταχθεί ως ενιαία οικιστική ενότητα στο 3ο επίπεδο).

Επίσης, υπάρχουν οικισμοί οι οποίοι παρά το μικρό μέγεθός τους διατηρούν κάποια δυναμική και θα μπορούσαν να αποτελέσουν ενδιαφέροντες πόλους για την ανάπτυξη και ανάδειξη της περιοχής σε συνάρτηση με δυναμικότερους οικισμούς της ευρύτερης περιοχής (π.χ. Νεστόριο (4ου επιπέδου) στην περιοχή του ορεινού όγκου του Γράμμου κλπ).

 

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΗΠΕΙΡΟΥ

Το αστικό δίκτυο της Ηπείρου, με κύριο πόλο ανάπτυξης τα Ιωάννινα και δευτερεύοντες τις πόλεις της Άρτας, Πρέβεζας και Ηγουμενίτσας, παρουσιάζει σήμερα περιορισμένο διαπεριφερειακό ρόλο και εμβέλεια λόγω περιορισμένων διασυνδέσεων με βασικά μεταφορικά δίκτυα και τεχνολογικές εξελίξεις.Το επόμενο στοιχείο που χαρακτηρίζει τη διάρθρωση και ιεραρχία του οικιστικού δικτύου της Ηπείρου είναι η απουσία δυναμικών μεσαίων-ημιαστικών κέντρων (κέντρα 3ου επιπέδου) που να είναι ικανά να λειτουργήσουν ως δυναμικοί πόλοι ανάπτυξης, και η ταυτόχρονη κυριαρχία μικρών αγροτικών οικισμών.

Ο Νομός Άρτας χαρακτηρίζεται από ελλιπή αστική διάρθρωση. Η Άρτα είναι το μόνο αστικό κέντρο στο νομό  (2ου επιπέδου) με εξυπηρετήσεις νομαρχιακού επιπέδου και παροχή τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (ΤΕΙ Ηπείρου). Τα τρία ημιαστικά κέντρα-Κομπότι, Νεοχώρι και Πέτα, έχουν αναπτύξει μια σχετική δυναμικότητα και κυριαρχούν στην άμεση περιοχή επιρροής τους.

Στο νομό Θεσπρωτίας το οικιστικό δίκτυο αν και κυριαρχείται από μικρούς αγροτικούς οικισμούς, παρουσιάζει ένα πιο συγκροτημένο δίκτυο αστικών λειτουργιών. Η Ηγουμενίτσα είναι η πρωτεύουσα του νομού με υπηρεσίες νομαρχιακού επιπέδου και παροχή τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (τμήματα ΤΕΙ). Εκτός από την Ηγουμενίτσα, ενισχυμένος είναι ο ρόλος της Παραμυθιάς και των Φιλιατών στην ιεραρχία του οικιστικού δικτύου.

Στο Νομό Ιωαννίνων τα Ιωάννινα αποτελούν το σημαντικότερο αστικό κέντρο της περιφέρειας με εμβέλεια διαπεριφερειακή και διακρατική (Αλβανία) κυρίως λόγω της παροχής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων). Σημαντικά οικιστικά κέντρα που παρέχουν αστικές λειτουργίες στο νομό είναι η Κόνιτσα και το Μέτσοβο, ενώ αναδυόμενο κέντρο με δυναμική πληθυσμιακή εξέλιξη και ανάπτυξη υπηρεσιών είναι και τα Πράμαντα, το οποίο εξυπηρετεί μια ευρύτερη περιοχή (Τζουμέρκα) που στερείται υπηρεσιών και καλής πρόσβασης σε αστικά κέντρα. Τα μεσαίου μεγέθους οικιστικά κέντρα της Ανατολής, Ελεούσας, Κατσικά και Περάματος παρουσιάζουν μια πληθυσμιακή δυναμικότητα η οποία δεν αντιστοιχεί στο επίπεδο των λειτουργιών που παρέχουν. Αυτό δικαιολογείται από την εγγύτητα με την πόλη των Ιωαννίνων με την οποία συγκροτούν ευρύτερο οικιστικό σύνολο.

Στο νομό Πρεβέζης παρατηρείται συγκροτημένη αστική διάρθρωση. Η Πρέβεζα παρουσιάζει υπηρεσίες νομαρχιακού επιπέδου και περιορισμένες υπηρεσίες τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (τμήματα ΤΕΙ). Εκτός από την Πρέβεζα υπάρχουν και τρία άλλα κέντρα με αστικές λειτουργίες: η Φιλιππιάδα, το Καναλλάκι και η Πάργα η οποία όμως λόγω του τουριστικού της χαρακτήρα υπολειτουργεί για το μισό περίπου χρόνο. Αυξημένη επιρροή ως προς τις λειτουργίες που παρέχει και το ρόλο που διαδραματίζει μεταξύ των οικισμών του Νομού παρουσιάζει και το Θεσπρωτικό.

 

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

Οι οικισμοί της περιφέρειας κατατάσσονται ως εξής:

Η πρώτη κατηγορία περιλαμβάνει τη Λάρισα και το Βόλο, θεωρουμένων ως δίπολο, με στόχο τη δημιουργία ενός ισχυρού πόλου ανάπτυξης περιφερειακής και διαπεριφερειακής εμβέλειας, ιδιαίτερα σημαντικού σε Εθνικό επίπεδο και με προοπτική μελλοντικά να διεκδικήσει ρόλο στο διεθνή χώρο. Έμφαση πρέπει να δοθεί στη συμπληρωματικότητα, την σύνδεση και την δικτύωση των δραστηριοτήτων των δύο πόλεων.

Η δεύτερη κατηγορία περιλαμβάνει τα Τρίκαλα και την Καρδίτσα, κέντρα νομαρχιακής εμβέλειας, με στόχο τη δημιουργία μιας ισχυρής ζώνης ανάπτυξης στη δυτική Θεσσαλία της οποίας και αποτελούν την βάση. Έμφαση θα πρέπει να δοθεί στην ενίσχυση της σύνδεσης και στην δικτύωση των δραστηριοτήτων τους.

Η τρίτη κατηγορία περιλαμβάνει τους οικισμούς με σημαντικό/διακεκριμένο ρόλο στον αναπτυξιακό σχεδιασμό. Κατά σειρά αξιολόγησης ως τέτοιοι θεωρούνται:

Τα κέντρα αναπτυξιακών ενοτήτων και ταυτόχρονα παροχής εξυπηρετήσεων 3ου επιπέδου.

Τα κέντρα παροχής εξυπηρετήσεων 3ου επιπέδου με κύριο ρόλο την ανάσχεση της τάσης συγκέντρωσης του πληθυσμού στα μεγάλα αστικά κέντρα.

Οι οικισμοί που διαθέτουν συγκριτικά πλεονεκτήματα ή/και δυνατότητες να αναλάβουν ιδιαίτερο ρόλο όπως είναι:

•     Οι οικισμοί της ενδοχώρας με δυνατότητες τουριστικής ανάπτυξης καθώς και τα οικιστικά κέντρα εξυπηρέτησης ορεινών/προβληματικών περιοχών (ορεινά κεφαλοχώρια).

Περιλαμβάνονται οι οικισμοί με αξιόλογο κτιριακό απόθεμα ή και μεμονωμένα κτίρια ή στοιχεία, οι κεντρικοί οικισμοί σε περιοχές παραγωγής τοπικών προϊόντων και γενικά όπου διαθέτουν συγκριτικά πλεονεκτήματα (ιαματικά λουτρά, τεχνητές λίμνες, αξιόλογο φυσικό περιβάλλον, κλπ).

•     Οι οικισμοί με δυνατότητες να λειτουργήσουν ως Τοπικά Κέντρα Ανάπτυξης των αντίστοιχων περιοχών Εφαρμογής Ολοκληρωμένων Προγραμμάτων Ανάπτυξης Αγροτικού Χώρου.

•     Οι οικισμοί που καθορίζονται ως: έδρες ΟΤΑ (Κέντρα Τοπικής Διοίκησης), έδρες παροχής τουριστικών εξυπηρετήσεων ορεινών περιοχών.

Τέλος η τέταρτη κατηγορία περιλαμβάνει τους υπόλοιπους οικισμούς της Περιφέρειας.

 

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

Ευρύτερη αστική περιοχή Καρπενησίου. Η πληθυσμιακή δυναμική της περιοχής στοχεύεται να είναι σημαντική και να ξεπεράσει σύντομα το πληθυσμιακό μέγεθος των 10.000 μονίμων κατοίκων ενώ ο τουριστικός πληθυσμός πρέπει να λαμβάνεται υπ' όψη ως δυναμικός παράγοντας του σχεδιασμού. Η περιοχή σχεδιάζεται ως το περιφερειακό ορεινό τουριστικό κέντρο και κέντρο ορεινής οικονομίας με διεθνή εμβέλεια λόγω της ιδιαίτερης αξίας ορεινού χώρου του καθώς και της αξίας της σύνθετης ενότητας του ορεινού χώρου "Άμφισσα-Καρπενήσι-Λαμία". Προτείνεται έτσι να υποστηριχθεί δυναμικά, με αξιοποίηση των ήδη αναπτυγμένων στη δεκαετία αστικών εγκαταστάσεων και εξειδικευμένων υπηρεσιών ανωτέρου επιπέδου, στους τομείς του ορεινού τουρισμού και αθλητισμού (χιονοδρομικού και οικοτουρισμού κ.λ.π) και της ορεινής οικονομίας. Το Καρπενήσι είναι Νομαρχιακό Διοικητικό Κέντρο και Κέντρο εξυπηρετήσεων της χωρικής ενότητάς του  καθώς και Κέντρο εξυπηρετήσεων (Εμπορίου, Αναψυχής, και Κοινωφελών Υπηρεσιών και Πολιτιστικών Υποδομών) ανάλογων των διοικητικών του ρόλων και της πληθυσμιακής δυναμικότητάς τους και της επιρροής του στον άξονα Λαμία-Καρπενήσι-Αγρίνιο. Ενδιαφέρει άμεσα την περιοχή η σύνδεση μέσω τουριστικών ήπιων οδικών αξόνων με τους τουριστικούς πόρους της περιοχής Καρδίτσας (Λίμνη Πλαστήρα) και τη Ναύπακτο. Είναι επίσης Κέντρο Εκπαίδευσης, Έρευνας και Τεχνολογίας.

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

Στην περιοχή του προγράμματος εντάσσονται μόνο περιοχές που ανήκουν στο Νομό Αιτωλοακαρνανίας. Πρωτεύουσά είναι για ιστορικούς λόγους το Μεσολόγγι και μεγαλύτερη πόλη και οικονομικό κέντρο το Αγρίνιο. ΄Αλλες σημαντικές πόλεις είναι η Ναύπακτος, το Αιτωλικό, η Αμφιλοχία, η Βόνιτσα, ο Αστακός και το Θέρμο.

Οι οικισμοί του Νομού μπορούν να διακριθούν σε οικισμούς της παράκτιας ζώνης και σε οικισμούς της ευρύτερης ορεινής ζώνης του Αμβρακικού.

Στην περιοχή του προγράμματος ΠΙΝΔΟΣ εντάσσονται ορισμένοι από τους ορεινούς οικισμούς του Νομού, ο πληθυσμός καθενός από τους οποίους δεν ξεπερνάει τους 500 κατοίκους.